Texniki SEO Yoxlama Siyahısı (Checklist)

Veb saytların texniki sazlamaları yanlış olduqda, axtarış motorları səhifələri indeksləşdirmək üçün 40% daha çox resurs sərf edir. Bu resurs itkisi saytın sıralamalarda geriləməsinə və istifadəçi təcrübəsinin zəifləməsinə birbaşa təsir göstərir. Texniki xətalar səbəbindən sürəti 3 saniyədən çox olan platformalar potensial müştərilərin yarısını hələ ana səhifədə itirir.

Yanlış konfiqurasiya edilmiş robots.txt faylı və ya təkrarlanan dublikat kontentlər veb saytın axtarış görünürlüğünü tamamilə yox edə bilər. 2026-cı ildə tətbiq edilən yeni alqoritmlər texniki cəhətdən qüsurlu olan saytları “etibarsız” kateqoriyasına daxil edərək trafikini 80%-ə qədər azaldır. Bu vəziyyət həm brendin nüfuzuna zərbə vurur, həm də reklam xərclərinin səmərəliliyini kəskin aşağı salır.

Aşağıda təqdim edilən checklist vasitəsilə siz saytınızın infrastrukturunu ən müasir standartlara uyğunlaşdıracaqsınız. Bu təlimat saytın sürətindən tutmuş, semantik strukturuna qədər bütün mühüm mərhələləri əhatə edir. Düzgün tətbiq nəticəsində saytınız həm insanlar, həm də botlar üçün əlçatan bir resursa çevriləcəkdir.

Core Web Vitals və INP Metriklərinin Optimizasiyası

2026-cı ildə Interaction to Next Paint (INP) metriki istifadəçi təcrübəsinin qiymətləndirilməsində ən əsas faktor hesab olunur. INP dəyəri 200 millisaniyədən aşağı olan saytlar, rəqiblərinə nisbətən 15% daha çox orqanik trafik əldə edir. Bu metriki yaxşılaşdırmaq üçün JavaScript icra müddətini minimuma endirmək və əsas brauzer tapşırıqlarını (Main Thread) bloklamamaq tələb olunur.

Saytın yüklənmə sürəti yalnız server cavab vaxtı ilə ölçülmür, həm də vizual stabillik (CLS) önəm daşıyır. Şəkillər üçün width və height atributlarının əvvəlcədən təyin edilməsi 0.1 CLS həddini keçməməyə kömək edir. Aşağıdakı cədvəldə 2026-cı il üçün ideal performans hədəfləri göstərilmişdir:

Metrik	Hədəf Dəyəri	Təsir Sahəsi
LCP (Largest Contentful Paint)	< 1.8 san	Vizual Yüklənmə
INP (Interaction to Next Paint)	< 200 ms	İnteraktivlik
CLS (Cumulative Layout Shift)	< 0.1	Vizual Stabillik
TTFB (Time to First Byte)	< 500 ms	Server Sürəti

Server tərəfli keşləmə (Server-side caching) və HTTP/3 protokolunun aktivləşdirilməsi məlumat ötürülməsini 30% sürətləndirir. Şəkillərin formatı olaraq AVIF üstünlük təşkil edir, çünki bu format WebP ilə müqayisədə 20% daha çox sıxılma imkanı yaradır. Hər bir texniki yeniləmədən sonra “PageSpeed Insights” vasitəsilə testlər aparmaq və real istifadəçi məlumatlarını (CrUX) izləmək mütləqdir.

Crawl Budget İdarəedilməsi və İndeksləmə Effektivliyi

Axtarış botlarının saytı tarama sürəti birbaşa “Crawl Budget” (Tarama Büdcəsi) idarəedilməsindən asılıdır. Milyonlarla səhifəsi olan saytlarda büdcənin 25%-i adətən faydasız və ya dublikat səhifələrə sərf olunur. Bu isə yeni və vacib məzmunların indeksləşməsini 10 gündən 30 günə qədər gecikdirə bilər.

Tarama büdcəsini qorumaq üçün lazımsız URL parametrlərini robots.txt vasitəsilə bloklamaq lazımdır. Həmçinin, daxili link strukturunda 404 xətası verən keçidlərin təmizlənməsi botların sayt daxilində daha effektiv hərəkət etməsini təmin edir. Dinamik olaraq yaradılan “Sitemap.xml” faylı yalnız 200 OK statuslu səhifələri ehtiva etməlidir.

İndeksləmə prosesini sürətləndirmək üçün tətbiq ediləcək addımlar:

• Yalnız əsas səhifələrin sitemap faylında yer almasını təmin etmək.
• Keçidlərdə “No-follow” atributundan strateji şəkildə istifadə etmək.
• Serverin bot sorğularına cavab vermə müddətini 200ms altına salmaq.
• Dublikat kontentləri rel="canonical" teqi ilə əsas səhifəyə yönləndirmək.

Süni intellekt botlarının (məsələn, GPTBot) saytı taramasına icazə vermək və ya verməmək qərarı 2026-cı ilin strateji seçimidir. Əgər saytınız məlumat mərkəzi funksiyasını daşıyırsa, bu botlara giriş icazəsi vermək semantik axtarışlarda (SGE) görünürlüğü artırır. Lakin, xüsusi data qorunmalıdırsa, robots.txt faylında müvafiq məhdudiyyətlər qoyulmalıdır.

Strukturlaşdırılmış Məlumatlar (Schema Markup) və Semantik SEO

Strukturlaşdırılmış məlumatlar 2026-cı ildə Google-un məzmunu anlaması üçün 1 nömrəli vasitədir. Schema.org kitabxanasından istifadə edərək sayta əlavə edilən kodlar, axtarış nəticələrində “Rich Snippets” əldə etməyə imkan verir. Bu isə kliklənmə nisbətini (CTR) ortalama 35% artırır.

Məqalə, məhsul, yerli biznes və FAQ (Tez-tez verilən suallar) sxemləri ən çox istifadə edilən növlərdir. 2026-cı ildə xüsusilə “Speakable” sxemi səsli axtarışlar üçün kritik əhəmiyyət kəsb edir. JSON-LD formatında yazılmış kodlar HTML daxilində həm botlar, həm də süni intellekt agentləri tərəfindən sürətlə analiz edilir.

Semantik bağlılığı təmin etmək üçün aşağıdakı sub-entity əlaqələri qurulmalıdır:

• Məhsul səhifələrində istifadəçi rəyləri (Review Schema) ilə qiymət (Price) əlaqəsi.
• Müəllif profillərində (Author Schema) şəxsin təcrübəsi və sosial media linkləri.
• Məqalələrdə əsas mövzu ilə yanaşı köməkçi terminlərin (LSI) sxem vasitəsilə qeyd olunması.
• Tədbirlər üçün (Event Schema) tarix, məkan və bilet statusunun real vaxt rejimində yenilənməsi.

Yanlış tətbiq edilmiş sxem kodları saytın cəza almasına səbəb ola bilər. Məsələn, səhifədə görünməyən məlumatı sxem koduna daxil etmək “spam” kimi qiymətləndirilir. “Schema Markup Validator” aləti ilə hər bir səhifənin kod strukturunu yoxlamaq və xətaları dərhal düzəltmək tövsiyə olunur.

Mobil Uyğunluq və Responsiv Dizaynda Texniki Tələblər

Veb trafikin 75%-dən çoxu mobil cihazların payına düşdüyü üçün “Mobile-First Indexing” artıq bir seçim deyil, standartdır. Saytın mobil versiyası masaüstü versiyası ilə eyni məzmunu, eyni başlıqları (H1-H6) və eyni strukturlaşdırılmış məlumatları daşımalıdır. Elementlərin bir-birinə çox yaxın olması mobil istifadəçilərin 20%-nin saytdan tez çıxmasına səbəb olur.

Mobil cihazlarda “Viewport” tənzimləmələri düzgün edilmədikdə, mətnlər oxunmaz hala gəlir və ya istifadəçi üfüqi sürüşdürmə (horizontal scroll) etməyə məcbur olur. Bu texniki xəta birbaşa “Usability” (İstifadəyə yararlılıq) xətalı olaraq Google Search Console-da qeyd edilir. 16px-dən kiçik şriftlərin istifadəsi mobil oxunabilirliyi kəskin aşağı salır.

Maraqlı Fakt: 2026-cı il tədqiqatlarına görə, mobil yüklənmə sürəti 1 saniyə artdıqda konversiya dərəcəsi 20% azalır. Bu, saniyələrin biznes gəlirlərinə birbaşa təsirini göstərir.

Mobil SEO-da toxunma hədəflərinin (düymələr, linklər) ölçüsü ən azı 44×44 piksel olmalıdır. Həmçinin, “Interstitial” adlanan və ekranı tam örtən reklam pəncərələrindən qaçınmaq lazımdır, çünki bu elementlər əsas məzmunun botlar tərəfindən analizini çətinləşdirir. Saytın bütün funksionallığı həm iOS, həm də Android brauzerlərində eyni dəqiqliklə işləməlidir.

HTTPS Təhlükəsizliyi və Məlumatların Qorunması Standartları

Təhlükəsizlik 2026-cı ildə reytinq faktorları arasında ön sıralarda qalmağa davam edir. SSL sertifikatının mövcudluğu (HTTPS) istifadəçi məlumatlarının şifrlənməsini təmin edir və brauzerlərdə “Təhlükəsiz deyil” xəbərdarlığının qarşısını alır. Lakin təhlükəsizlik yalnız SSL ilə bitmir; HSTS (HTTP Strict Transport Security) protokolunun aktivləşdirilməsi saytın daha sürətli və qorunmuş yüklənməsini təmin edir.

Sayt daxilindəki bütün resurslar (şəkillər, scriptlər, CSS) HTTPS üzərindən çağırılmalıdır. Əks halda “Mixed Content” xətası yaranır ki, bu da brauzerlərin müəyyən elementləri bloklamasına səbəb olur. Təhlükəsizlik divarlarının (WAF) düzgün konfiqurasiyası bot hücumlarından qorunmaq və server resurslarını qənaətlə istifadə etmək üçün vacibdir.

Texniki SEO-da təhlükəsizlik yoxlamaları üçün:

• Sertifikatın etibarlılıq müddətini və şifrləmə səviyyəsini (TLS 1.3) yoxlamaq.
• Xarici keçidlərin (external links) təhlükəsiz resurslara yönəldiyindən əmin olmaq.
• İstifadəçi girişi olan hissələrdə iki faktorlu autentifikasiya (2FA) tətbiq etmək.
• Mütəmadi olaraq saytın kiber-təhlükəsizlik auditini həyata keçirmək.

Yüksək təhlükəsizlik standartları istifadəçilərin sayta olan inamını 60% artırır. Xüsusilə e-ticarət və maliyyə saytları üçün bu, həm sıralama, həm də hüquqi uyğunluq baxımından məcburidir. Təhlükəsizlik xətası olan bir platforma Google alqoritmləri tərəfindən sürətlə sıralamadan kənarlaşdırılır.

Süni İntellekt (AI) Botları Üçün Texniki Optimizasiya

2026-cı ildə artıq ənənəvi axtarış sistemləri ilə yanaşı, LLM (Böyük Dil Modelləri) botları da interneti tarayır. Bu botlar üçün məlumatın “oxunabilirliyi” kod strukturundan daha çox semantik dəqiqliklə ölçülür. Veb saytın arxitekturası elə qurulmalıdır ki, süni intellekt məlumatlar arasındakı məntiqi əlaqəni saniyələr ərzində qura bilsin.

Məlumatların XML və ya JSON formatında təqdim edilməsi süni intellekt agentlərinə saytın strukturunu daha yaxşı anlamağa kömək edir. “Vector database” məntiqinə uyğun olaraq, bir-biri ilə əlaqəli mövzular eyni klaster daxilində qruplaşdırılmalıdır. Məsələn, “Texniki SEO” mövzusunda yazılan bir yazı, mütləq “Server optimizasiyası” və “Kod təmizliyi” bölmələri ilə daxili link vasitəsilə bağlanmalıdır.

Süni intellekt optimizasiyasında edilən əsas səhvlər:

• Mətnlərin şəkillərin daxilində yerləşdirilməsi (botlar mətni oxuya bilmir).
• Həddindən artıq mürəkkəb JavaScript strukturlarının istifadəsi.
• Məlumatların mənbə göstərilmədən (citation) təqdim edilməsi.
• Sayt strukturunun məntiqsiz və qarışıq olması.

Süni intellekt botları üçün optimizasiya edilmiş saytlar, “AI Overviews” və “ChatGPT Search” kimi platformalarda əsas mənbə kimi göstərilir. Bu, gələcəyin orqanik trafik mənbəyidir. Odur ki, saytınızın həm insanlar, həm də maşın alqoritmləri üçün anlaşılan olduğundan əmin olun.